Bodemonderzoek, bodembescherming, grondwatermonitoring en infiltratieonderzoek

Bodemonderzoek

Vaak dient een aanvraag in het kader van een bouw- of milieuvergunningaanvraag gepaard te gaan met een bodem- en grondwateronderzoek. Zo'n onderzoek naar de aard en ernst van eventuele verontreinigingen vindt plaats in verschillende stappen: van een historisch onderzoek naar een eerste verkennend bodemonderzoek tot in sommige gevallen een volledig saneringsonderzoek. In het laatste geval wordt de aanwezige verontreiniging zeer gedetailleerd in beeld gebracht inclusief de noodzakelijke (bodem en grondwater)gegevens voor het uitvoeren verrichten van de sanering.

Ook kan sprake zijn van (nieuwe) bodembedreigende activiteiten binnen een inrichting. De kwaliteit van de bodem en het grondwater ter plaatse van deze activiteiten dient dan voor aanvang van deze activiteiten vastgelegd te worden (nulsituatie onderzoek). Hiermee wordt de 'nulsituatie' van de bodem- en grondwaterkwaliteit vastgelegd en kan bij bijvoorbeeld beëindiging van de bodembedreigende activiteit of bij verkoop van de inrichting worden vastgesteld of sprake is van vervuiling ontstaan door de bodembedreigende activiteit.

De veldwerkzaamheden t.b.v. bodemonderzoek worden door Peutz uitgevoerd volgens de BRL SIKB 2000 (protocollen 2001 en 2002). Peutz is gecertificeerd om deze werkzaamheden uit te voeren en heeft zelf erkende veldwerkers in dienst. De bodem- en grondwatermonsters worden door een door de Raad voor Accreditatie erkend laboratorium verwerkt en geanalyseerd.

Peutz beschikt over ruime ervaring met bodemonderzoeken, zowel historisch, als verkennend, nader en nulsituatie bodemonderzoek en saneringen.

Bodembescherming

Ten aanzien van preventieve bodembescherming bij bedrijfsmatige activiteiten bestaan geen wettelijk vastgelegde normen. De Nederlandse Richtlijn Bodembescherming bedrijfsmatige activiteiten (NRB) wordt als leidraad gehanteerd.

In de NRB is een stappenplan opgenomen teneinde te kunnen vaststellen of de getroffen maatregelen en voorzieningen bij bodembedreigende activiteiten toereikend zijn. Ten aanzien van potentieel bodembedreigende activiteiten wordt een aantal bodemrisico-categorieën onderscheiden (verwaarloosbaar bodemrisico, aanvaardbaar bodemrisico, verhoogd bodemrisico of hoog bodemrisico).

De beoordeling van de effectiviteit van bodembeschermende maatregelen en voorzieningen geschiedt aan de hand van een bodemrisicoanalyse. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de zogenaamde Bodem Risico Checklist (BRCL). Middels de BRCL wordt aan elke bedrijfsmatige activiteit afzonderlijk een basis-emissiescore toegekend. Bodembeschermende maatregelen en voorzieningen leiden tot een reductie van de basis-emissiescore. In de BRCL worden per activiteit de effectiviteit van gangbare pakketten (effectgerichte bodembeschermende) maatregelen en voorzieningen beschouwd. Bij de beschrijving van de pakketten worden systeemontwerp, opvangvoorzieningen en bijbehorende beheersmaatregelen onderscheiden.

Peutz inventariseert bij bedrijven welke bodembedreigende activiteiten worden uitgevoerd, welke maatregelen t.b.v. bodembescherming aanwezig zijn en beoordeelt deze aan de hand van de BRCL. Indien geen verwaarloosbaar bodemrisico wordt bereikt zal middels de NRB en in overleg met de opdrachtgever worden besproken welke aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn om tot een verwaarloosbaar bodemrisico te komen. In de op te stellen rapportage worden de resultaten van de inventarisatie opgenomen, vindt toetsing plaats middels de BRCL en worden eventueel aanvullende maatregelen opgenomen.

Grondwatermonitoring

Het paraat hebben van actuele grondwaterstanden en grondwaterstromingen zijn door recente ontwikkelingen op het gebied van (grond)waterbeheer van steeds groter belang geworden. Bij bijvoorbeeld planvorming, uitvoering van het werk en voor de bepaling van de funderingshoogte is het wenselijk een goed inzicht te hebben in de mogelijk aanwezige grondwaterstanden en grondwaterstromingen.

Vooraf wordt met de opdrachtgever overlegd welke gegevens benodigd zijn en op welke locaties. Middels het plaatsen van peilbuizen op de juiste locaties en dataloggers die in de peilbuizen worden aangebracht kunnen de benodigde gegevens worden verkregen. De dataloggers worden vooraf geprogrammeerd per welke tijdseenheid de gegevens worden opgeslagen. Deze gegevens kunnen vervolgens op elk door de opdrachtgever gewenst moment ter plaatse worden uitgelezen. Vervolgens worden deze gegevens verder uitgewerkt waarbij de fluctuaties van de grondwaterstanden inzichtelijk kunnen worden gemaakt. Ook kan met behulp van de gemeten grondwaterstanden in de verschillende peilbuizen de (richting van de) grondwaterstroming worden bepaald.

Infiltratieonderzoek

De doorlatendheid van de verzadigde bodem wordt bepaald door het uitvoeren van een infiltratie onderzoek. De doorlatendheid van de verzadigde bodem bepaalt in belangrijke mate hoe efficiënt een irrigatie- of drainagesysteem (bijvoorbeeld een wadi) functioneert. Peutz kan middels de dubbele ring infiltratietest de doorlatendheid van de verzadigde bodem bepalen. Deze test wordt ter plaatse in het veld uitgevoerd.

Met de dubbele ring infiltratietest wordt de infiltratiesnelheid van de verzadigde bodem vastgesteld. Het meten van de infiltratiecapaciteit in verzadigde bodem gebeurt door de bodem eerst volledig te verzadigen met water. Vervolgens wordt bepaald hoe snel de waterspiegel daalt in een vastgesteld infiltratiepunt. De proef wordt doorgezet tot een constante infiltratiesnelheid wordt gemeten (de duur per proef bedraagt een half uur tot een uur). Hierbij wordt gemeten hoeveel water per oppervlakte en tijdseenheid van bovenaf de bodem indringt. Op basis van de meetresultaten kan de verticale doorlaatfactor worden vastgesteld. De dubbele ring infiltratietest dient op de diepte van het aan te leggen bouwwerk te worden uitgevoerd. Dit kan betekenen dat ter plaatse ontgraven dient te worden.